Leeftijdsgebonden maculadegeneratie

Voor droge maculadegeneratie is helaas nog geen behandeling met medicijnen beschikbaar in Nederland. Wel kan de behandeling bestaan uit leefstijlaanpassingen en, als de oogarts dat adviseert, het gebruik van voedingssupplementen. Een gezonde leefstijl kan helpen om de achteruitgang van het zicht zoveel mogelijk te vertragen.

Onderzoekers werken ondertussen aan nieuwe behandelingen voor droge maculadegeneratie, met name voor geografische atrofie. Daarbij wordt onder andere gekeken naar medicijnen die invloed hebben op het complementsysteem, een onderdeel van het afweersysteem van het lichaam. Bij sommige vormen van maculadegeneratie lijkt dit systeem te actief te zijn, waardoor cellen in het netvlies beschadigd kunnen raken. Nieuwe medicijnen proberen deze reactie te remmen.

Daarnaast wordt ook onderzoek gedaan naar andere behandelmethoden, zoals gentherapie en celtherapie.

Een voorbeeld van zo’n middel is pegcetacoplan, dat in de Verenigde Staten is goedgekeurd voor de behandeling van geografische atrofie. In Europa is dit medicijn voorlopig niet toegelaten. Onderzoek naar nieuwe behandelingen gaat ondertussen verder.

Bij natte maculadegeneratie is de belangrijkste behandeling een injectie in het oog met een VEGF-remmer. Deze medicijnen remmen de groei van abnormale bloedvaatjes en verminderen lekkage van vocht en bloed onder het netvlies.

Voorbeelden van VEGF-remmers zijn ranibizumab (Lucentis), bevacizumab (Avastin),

aflibercept (Eylea), brolucizumab (Beovu) en faricimab (Vabysmo).

De injectie wordt gegeven in de glasvochtruimte van het oog. Vooraf wordt het oog verdoofd met oogdruppels.

Vaak start de behandeling met meerdere injecties kort na elkaar. Daarna bepaalt de oogarts op basis van controles en scans hoe vaak vervolgbehandelingen nodig zijn.

Het doel van de behandeling is vooral om de achteruitgang van het zicht te remmen of te stabiliseren. Soms kan het zicht ook iets verbeteren, maar schade die al is ontstaan kan niet meer worden hersteld.

Zoals bij elke behandeling zijn er risico’s. Ernstige complicaties zijn zeldzaam, maar er kan bijvoorbeeld een infectie in het oog ontstaan, een bloeding, verhoogde oogdruk of een netvliesloslating. Daarom is het belangrijk om contact op te nemen met de arts bij klachten na een injectie.

Voor natte LMD wordt gewerkt aan duurzamere medicijnen en behandelstrategieën, zodat in de toekomst injecties mogelijk minder vaak nodig zijn.

Photodynamische therapie

Wanneer injecties onvoldoende effect hebben, kan de oogarts soms photodynamische therapie adviseren. Bij deze behandeling wordt eerst een speciale stof via een infuus toegediend. Daarna wordt de macula met laserlicht behandeld, waardoor lekkende bloedvaatjes worden afgesloten. Slechts een kleine groep patiënten komt voor deze behandeling in aanmerking. Ook is het effect ervan klein.

Een gezonde leefstijl kan bijdragen aan het vertragen van maculadegeneratie. Gezond eten, niet roken en voldoende bewegen zijn daarom belangrijke onderdelen van de behandeling en begeleiding.

Een mediterraan voedingspatroon wordt vaak geadviseerd. Dit betekent: veel groente en fruit, peulvruchten, noten, olijfolie en één tot twee keer per week vette vis.

Voor de ogen zijn vooral voedingsstoffen belangrijk die een rol spelen in de macula. De voedingsstoffen luteïne en zeaxanthine maken deel uit van het maculapigment in het centrum van het netvlies. Deze stoffen werken als een soort filter voor schadelijk licht en helpen het oog te beschermen tegen schade. Ze komen van nature voor in groente en fruit en worden niet door het lichaam zelf gemaakt. Daarom is het zinvol om te kiezen voor een gevarieerd voedingspatroon. Ook vette vis en omega-3-vetzuren horen hierbij. Als je weinig vis eet, kunnen omega-3 supplementen een aanvulling zijn.

Voor mensen met bepaalde stadia van leeftijdsgebonden maculadegeneratie kan de behandelend oogarts AREDS2-supplementen adviseren. Uit grote onderzoeken blijkt dat deze supplementen bij mensen met intermediaire maculadegeneratie de kans op verdere achteruitgang kunnen verkleinen.

Recente studies (bron: Keenan TDL et al.) laten daarnaast zien dat AREDS2-supplementen mogelijk ook bij geografische atrofie kunnen helpen om te vertragen dat de beschadiging het centrum van de macula bereikt.

Voor mensen met juveniele maculadegeneratie is niet aangetoond dat AREDS2 supplementen een gunstig effect hebben.

De AREDS2-formule bevat:
• vitamine C – 500 mg
• vitamine E – 400 IE
• zink – 80 of 25 mg
• koper – 2 mg
• luteïne – 10 mg
• zeaxanthine – 2 mg

Let erop dat je een supplement kiest dat deze samenstelling zo goed mogelijk benadert. Voor rokers en ex-rokers is het belangrijk om een formule zonder bètacaroteen te gebruiken.

Voedingssupplementen zijn geen vervanging van gezonde voeding, maar kunnen voor sommige mensen wel een goede aanvulling zijn. Niet ieder supplement is geschikt voor iedereen. Bespreek daarom met je oogarts of een AREDS2-supplement voor jou zinvol kan zijn.

→ Lees meer over voeding en de invloed op de ooggezondheid.

Als het zicht achteruitgaat, kunnen hulpmiddelen helpen bij dagelijkse activiteiten. Denk bijvoorbeeld aan vergrotingshulpmiddelen, speciale verlichting, spraakondersteuning en aangepaste computers of tablets.

Ook kunnen revalidatiecentra en patiëntenorganisaties ondersteuning bieden bij het omgaan met slechtziendheid. De MaculaVereniging biedt informatie, belangenbehartiging en lotgenotencontact voor mensen met maculadegeneratie.

→ Lees meer over hulpmiddelen bij slechtziendheid.