Hulpmiddelen bij slechtziendheid en blindheid

Wacht niet te lang met hulp vragen

Hulpmiddelen zijn er niet alleen voor mensen die blind zijn. Ook als je nog een deel van je zicht hebt, kunnen hulpmiddelen helpen.

Denk aan situaties zoals:

• lezen kost veel moeite
• je hebt steeds meer licht nodig
• je herkent gezichten minder goed
• je voelt je onzeker op straat
• werken op de computer kost veel energie
• je telefoon of apparaten bedienen wordt lastiger

Wacht niet tot iets helemaal niet meer lukt. Hoe eerder je ontdekt welke hulpmiddelen er zijn, hoe makkelijker het vaak is om ermee te oefenen.

Waar begin je?

Begin met de vraag: waar loop ik in het dagelijks leven tegenaan?

Schrijf bijvoorbeeld op wat lastig is bij lezen, koken, lopen, reizen, werken, studeren of contact met anderen. Bespreek dit met je oogarts, huisarts, optometrist of een low-vision specialist.

Je kunt ook informatie en advies vragen bij organisaties die gespecialiseerd zijn in leven met slechtziendheid of blindheid, zoals Koninklijke Visio en Bartiméus. Zij kunnen helpen bij hulpmiddelen, training, begeleiding, revalidatie, onderwijs en werk.

Koop dure hulpmiddelen liever niet zomaar zelf. Laat je eerst adviseren en probeer hulpmiddelen uit. Wat voor de één goed werkt, past niet altijd bij de ander.

Voorbeelden van hulpmiddelen

Er zijn veel soorten hulpmiddelen. Welke passen, hangt af van je zicht, je klachten en wat je graag wilt blijven doen.

Vergroting
Denk aan een handloep, beeldschermloep, loepbril, vergrotingssoftware of de vergroting op je telefoon, tablet of computer. Dit kan helpen bij lezen, foto’s bekijken, formulieren invullen of kleine letters herkennen.

Voorlezen en spraak
Een schermlezer leest tekst op je telefoon of computer voor. Ook zijn er apps en apparaten die teksten kunnen scannen en voorlezen. Veel telefoons, tablets en computers hebben standaard spraakfuncties.

Lezen op een andere manier
Grootletterboeken, luisterboeken, gesproken kranten, braille en brailleleesregels kunnen lezen toegankelijker maken. Via Bibliotheekservice Passend Lezen kun je boeken, kranten en tijdschriften in aangepaste leesvormen vinden.

Bril tegen fel licht
Veel mensen met slechtziendheid hebben last van fel licht, schittering of weinig contrast. Een speciale filterbril kan dan helpen. Zo’n bril filtert storend licht en kan kijken rustiger maken. Een filterbril is dus iets anders dan een gewone zonnebril. Een gewone zonnebril maakt alles donkerder. Een filterbril is bedoeld om hinderlijk licht te verminderen, terwijl contrast zo goed mogelijk zichtbaar blijft.

Veilig bewegen
Een taststok, herkenningsstok, mobiliteitstraining of navigatiehulpmiddel kan helpen om veiliger op pad te gaan. Een blindengeleidehond kan voor sommige mensen passend zijn. Een geleidehond vraagt wel om een aanvraagtraject, training en een goede match tussen mens en hond. Meer informatie over aanvragen en voorwaarden vind je bij KNGF Geleidehonden.

Telefoon, computer en slimme apparaten
Veel apparaten hebben handige toegankelijkheidsinstellingen. Denk aan grotere letters, hoog contrast, spraakbediening, dicteren, schermlezen, voorleesfuncties en slimme speakers.

Hulpmiddelen in huis
Ook kleine aanpassingen kunnen helpen. Denk aan goede verlichting, contrastmarkeringen, vaste plekken voor spullen, apparaten met spraakfunctie of voelbare markeringen op knoppen.

Ondersteuning en revalidatie

Slechtziend of blind worden heeft invloed op meer dan alleen zien. Het kan ook invloed hebben op energie, werk, school, hobby’s, mobiliteit en contact met anderen.

Daarom kan begeleiding belangrijk zijn. Een gespecialiseerd centrum kan helpen met:

• leren omgaan met hulpmiddelen
• veilig bewegen binnen en buiten
• lezen en digitale vaardigheden
• studie of werk
• praktische aanpassingen thuis
• omgaan met de emotionele impact

Voor ondersteuning, begeleiding en revalidatie kun je terecht bij Koninklijke Visio of Bartiméus. Vraag je huisarts of oogarts om een verwijzing als dat nodig is.

Hulpmiddelen aanvragen en vergoeden

Of een hulpmiddel wordt vergoed, hangt af van het hulpmiddel en je persoonlijke situatie. Sommige hulpmiddelen lopen via de zorgverzekering. Andere aanpassingen kunnen soms via de gemeente of de Wmo gaan.

Laat je daarom goed informeren voordat je iets aanschaft. Je kunt advies vragen aan je zorgverlener, Visio, Bartiméus, je zorgverzekeraar of de gemeente.

Ook de Oogvereniging geeft informatie over hulpmiddelen en hoe je deze kunt aanvragen. Op de website van Zorginstituut Nederland staat algemene informatie over visuele hulpmiddelen binnen de zorgverzekering.

Lotgenotencontact: je hoeft het niet alleen te doen

Een visuele beperking kan veel vragen oproepen. Hoe regel je praktische hulp? Hoe vertel je het op je werk? Hoe blijf je zelfstandig reizen? En hoe ga je om met onzekerheid of vermoeidheid?

Contact met anderen kan helpen. Lotgenoten delen vaak tips die je niet altijd in een folder vindt. Ze weten hoe het is om minder te zien of blind te zijn. Dat kan steun geven, herkenning bieden en helpen bij het vinden van oplossingen.

Er zijn verschillende patiëntenverenigingen en organisaties waar je informatie, ervaringsverhalen, bijeenkomsten of lotgenotencontact kunt vinden.

• Oogvereniging
  Voor mensen met een oogaandoening, slechtziendheid of blindheid en hun naasten. De Oogvereniging biedt informatie, belangenbehartiging, Oogcafés, ledengroepen en contact met anderen.
• MaculaVereniging
  Voor mensen met maculadegeneratie en hun naasten. De vereniging biedt informatie, steun en contact met anderen die leven met maculadegeneratie.
• Hoornvlies Patiënten Vereniging
  Voor mensen met een hoornvliesaandoening, zoals keratoconus, of mensen die een hoornvliestransplantatie hebben gehad of nodig hebben.
• Stichting Ushersyndroom
  Voor mensen met het syndroom van Usher en hun naasten. Usher tast gehoor en zicht aan. De stichting biedt informatie, ervaringsverhalen en een kennisportaal.
• Vereniging OOG in OOG
  Voor mensen die zien met één oog, een oogprothese hebben of een oogverwijdering krijgen. De vereniging biedt informatie, ervaringsverhalen en lotgenotencontact.
• Nederlandse Vereniging Sjögren Patiënten
  Voor mensen met de ziekte van Sjögren. De vereniging biedt informatie, steun en contact met anderen die leven met de ziekte van Sjögren.