Diabetische retinopathie

Wat gebeurt er in het oog?

Het netvlies is het deel van je oog dat licht opvangt en signalen naar de hersenen stuurt. Bij diabetische retinopathie raken de kleine bloedvaatjes in het netvlies beschadigd.

Deze bloedvaatjes kunnen lekken (vocht en vet komen in het netvlies terecht) of afsluiten (waardoor delen van het netvlies te weinig zuurstof krijgen). Als gevolg hiervan kan het netvlies minder goed functioneren en kan je zicht achteruitgaan.

Klachten en risicofactoren

Diabetische retinopathie ontstaat meestal in beide ogen, maar niet altijd tegelijk. De aandoening kan lange tijd zonder klachten verlopen. Naarmate de schade toeneemt, kan het zicht geleidelijk verslechteren of soms plotseling achteruitgaan.

Symptomen van diabetische retinopathie

Diabetische retinopathie heeft meerdere symptomen. Welke klachten je hebt, hangt af van hoe groot de schade is en welk deel van je netvlies is beschadigd. Je krijgt pas klachten als het netvlies al flink is beschadigd. Daarom is het belangrijk om je ogen regelmatig te laten controleren.

Dit zijn de belangrijkste symptomen van diabetische retinopathie:

• minder scherp of wazig zien
• beelden vervormd zien
• kleuren minder helder zien
• dubbelzien
• bewegende vlekken of slierten zien
• minder goed in het donker zien (nachtblindheid)

Diabetes kan ook oogklachten geven die niets met retinopathie te maken hebben. Een voorbeeld hiervan is een wisselende gezichtsscherpte. Dit komt niet door beschadiging van het netvlies, maar door schommelingen in het suikergehalte in de ooglens. Op het moment dat het suikergehalte weer goed is, is het zicht weer scherper. Ook kan het voorkomen dat de ogen niet meer goed kunnen bewegen in de oogkassen. De oogspieren zijn dan aangetast door de te hoge suikerspiegel in het bloed.

Kun je blind worden van diabetische retinopathie?

Zonder behandeling kan diabetische retinopathie leiden tot ernstige slechtziendheid of blindheid. Als de aandoening op tijd wordt ontdekt en behandeld, kan verdere schade vaak worden afgeremd.

Wie loopt risico op diabetische retinopathie?

Iedereen met diabetes kan diabetische retinopathie krijgen. Dit geldt voor zowel diabetes type 1 als type 2. De kans op diabetische retinopathie neemt toe naarmate je langer diabetes hebt. Bij diabetes type 1 ontstaat retinopathie meestal pas na meerdere jaren. Bij mensen met diabetes type 1 heeft na 10 jaar ongeveer 60% tekenen van retinopathie en na 15 jaar ongeveer 80% (bron: oogartsen.nl).

Bij diabetes type 2 ligt dat anders. De bloedsuiker kan al langere tijd verhoogd zijn voordat de diagnose diabetes wordt gesteld. Daardoor heeft ongeveer 30% van de mensen bij de diagnose al tekenen van diabetische retinopathie. Bij 2 tot 3% is er dan al sprake van een vorm die het zicht kan bedreigen (bron: oogartsen.nl).

Belangrijkste risicofactoren

De belangrijkste factoren die het ontstaan én de verergering van diabetische retinopathie beïnvloeden zijn:

• Een lange duur van diabetes
  Hoe langer je diabetes hebt, hoe groter de kans op schade aan het netvlies.
• Slecht gereguleerde bloedsuikerwaarden
  Een hoge gemiddelde bloedsuiker (HbA1c) vergroot het risico op het ontstaan en verergeren van retinopathie.
• Hoge bloeddruk
  Een verhoogde bloeddruk belast de bloedvaten in het netvlies en versnelt schade.
• Zwangerschap (bij vrouwen met diabetes)
  Zwangerschap is een bekende risicofactor voor het ontstaan én de verergering van diabetische retinopathie. Vooral veranderingen in de bloedsuiker kunnen hierbij een rol spelen.
• Puberteit
  Door hormonale veranderingen en schommelingen in de bloedsuiker kan retinopathie in deze fase sneller ontstaan of verergeren.

Andere factoren die een rol kunnen spelen

Naast de belangrijkste risicofactoren zijn er factoren die mogelijk bijdragen aan het risico:

• een verhoogd cholesterolgehalte
• overgewicht, vooral vet rondom de buik (abdominale obesitas bij diabetes type 2, niet bij type 1)
• nierproblemen (eiwitverlies in de urine)
• een Hindoestaanse of negroïde afkomst

Opvallend genoeg heeft hoge bijziendheid (myopie) juist een beschermend effect op DRP (bron: oogartsen.nl).

Diagnose en behandeling

Omdat diabetische retinopathie in het begin vaak geen klachten geeft, wordt de aandoening regelmatig pas laat ontdekt. Daarom is het belangrijk om je ogen regelmatig te laten controleren als je diabetes hebt. Vroege opsporing kan helpen om schade te beperken en je zicht zo goed mogelijk te behouden.

Diagnose stellen

Diabetische retinopathie wordt vaak ontdekt tijdens een controle van de ogen, bijvoorbeeld via een diabetesscreening bij een optometrist of oogarts. Tijdens zo’n controle worden foto’s van het netvlies gemaakt of kijkt de specialist direct in het oog. Hiermee kunnen kleine veranderingen in de bloedvaatjes al worden gezien, nog voordat je klachten hebt. Regelmatige controle is belangrijk, omdat behandeling het meest effectief is als schade vroeg wordt opgespoord.

Als er afwijkingen worden gezien of als er een vermoeden is van diabetische retinopathie, kan aanvullend onderzoek worden gedaan om een diagnose te stellen.

Veelgebruikte onderzoeken zijn:

• Oogfoto’s van het netvlies
  Hiermee worden veranderingen in de bloedvaatjes zichtbaar gemaakt.
• Onderzoek van het netvlies
  De oogarts bekijkt het netvlies met speciale apparatuur.
• OCT-scan
  Met deze scan wordt een dwarsdoorsnede van het netvlies gemaakt. Hiermee kan bijvoorbeeld vocht in de macula (diabetisch macula-oedeem) worden opgespoord.

Met deze onderzoeken kan de oogarts vaststellen of er sprake is van diabetische retinopathie en hoe ernstig de schade is.

Behandeling van diabetische retinopathie

De behandeling van diabetische retinopathie is gericht op het voorkomen of vertragen van verdere schade aan het netvlies. Schade die al is ontstaan, kan meestal niet meer worden hersteld.

Behandeling is niet altijd direct nodig. Soms is regelmatige controle voldoende.