Verziendheid

Wat gebeurt er bij verziendheid?

Om scherp te zien, moet licht precies op het netvlies vallen. Het netvlies ligt achter in het oog en vangt het beeld op.

Lichtstralen komen het oog binnen via het hoornvlies en de pupil. Daarna gaan ze door de ooglens. Het hoornvlies en de ooglens breken het licht. Bij een oog zonder brilafwijking komen de lichtstralen precies samen op het netvlies. Daardoor ontstaat een scherp beeld.

Bij verziendheid komen de lichtstralen eigenlijk achter het netvlies samen. Op het netvlies ontstaat dan een onscherp beeld. Dit kan komen doordat het oog iets te kort is. Het kan ook komen doordat het hoornvlies of de ooglens het licht niet sterk genoeg breekt.

Kinderen en jonge mensen kunnen dit soms tijdelijk oplossen door extra scherp te stellen. Dit heet accommoderen. De ooglens wordt dan boller om het beeld toch op het netvlies te krijgen. Dat kost inspanning. Daardoor kunnen de ogen vermoeid raken of hoofdpijn geven, vooral bij lezen, beeldschermgebruik of lang dichtbij kijken.

Verziendheid en ouderdomsverziendheid

Verziendheid is niet hetzelfde als ouderdomsverziendheid.

Bij verziendheid is het oog te kort of breken het hoornvlies en de ooglens het licht niet sterk genoeg. De lichtstralen komen dan niet precies op het netvlies samen, maar erachter. Een bril of contactlenzen met een plussterkte kunnen helpen om het beeld scherp op het netvlies te krijgen. Vaak draag je deze correctie de hele dag, omdat de plussterkte kan helpen bij dichtbij én veraf kijken.

Bij ouderdomsverziendheid, ook wel presbyopie genoemd, wordt de ooglens minder soepel. Daardoor lukt scherpstellen dichtbij steeds minder goed. Veel mensen merken dit vanaf ongeveer hun veertigste doordat ze een boek, telefoon of menukaart verder van zich af houden. Een leesbril of andere correctie voor dichtbij kan dan helpen.

Verziendheid en ouderdomsverziendheid kunnen tegelijk voorkomen. Iemand die al verziend is, merkt vaak eerder dat dichtbij kijken lastiger wordt. Dat komt doordat het oog al extra moet scherpstellen om scherp te zien.

Symptomen van verziendheid

Verziendheid geeft niet altijd klachten. Als er klachten ontstaan, vallen die vaak op bij lezen, schrijven of ander werk dichtbij.

Veelvoorkomende klachten zijn:

• dichtbij wazig zien
• moeite met lezen of schrijven
• vermoeide ogen
• hoofdpijn na dichtbij kijken
• moeite om lang te focussen
• aan het einde van de dag minder scherp zien

Bij kinderen kan verziendheid ook op andere manieren opvallen. Een kind kan bijvoorbeeld lezen vermijden, snel moe worden bij schoolwerk of scheel kijken. Denk je dat je kind scheel kijkt? Bespreek dit met de jeugdarts of huisarts. Die kan je kind verwijzen naar een orthoptist.

Wie loopt risico?

Verziendheid kan bij iedereen voorkomen. Veel jonge kinderen zijn een beetje verziend. Als het oog groeit, komt de sterkte vaak dichter bij nul uit. Dan is er geen bril of contactlenzen nodig. Soms blijft er toch een plussterkte aanwezig.

Verziendheid komt soms vaker voor in families. Heeft een ouder, broer of zus een hoge plussterkte? Of komen een lui oog of scheelzien in de familie voor? Dan is het goed om dit te melden bij de jeugdarts of huisarts. Zij kunnen beoordelen of verder onderzoek nodig is.

Bij een hogere plussterkte moeten de ogen harder werken om scherp te zien. Dat kan klachten geven, zoals vermoeide ogen, hoofdpijn en moeite met lezen. Bij kinderen kan sterkere verziendheid ook samengaan met scheelzien of een lui oog. Daarom is het belangrijk dat de ogen van jonge kinderen op vaste momenten worden gecontroleerd door de jeugdgezondheidszorg.

Volwassenen met verziendheid merken soms pas op latere leeftijd dat ze er last van krijgen. Door te accommoderen, dus scherp te stellen, kan het oog verziendheid een tijd compenseren. Als je ouder wordt, wordt de ooglens minder soepel. Daardoor lukt scherpstellen minder goed en kunnen klachten bij lezen of ander werk dichtbij sneller opvallen.