Bril Oogklacht

Astigmatisme

Op deze pagina:

Bij astigmatisme zie je wazig of vervormd. Dat kan bij kijken in de verte, maar ook dichtbij. Soms lijkt het beeld dubbel, bijvoorbeeld doordat je een schaduw of rand om letters ziet. Astigmatisme wordt ook wel een cilinderafwijking genoemd.

Astigmatisme is geen oogziekte, maar een brilafwijking. Een bril of contactlenzen met een cilindersterkte kunnen helpen om scherper te zien.

Wat gebeurt er bij astigmatisme?

Om scherp te zien, moet licht precies op het netvlies vallen. Het netvlies ligt achter in het oog en vangt lichtstralen die het oog binnenkomen op.

Bij een oog zonder astigmatisme is het hoornvlies mooi rond als een voetbal. Daardoor wordt licht vanuit alle richtingen gelijk gebroken en komt het samen in één scherp punt op het netvlies.

Bij astigmatisme is de kromming van het hoornvlies of de ooglens niet in alle richtingen hetzelfde. Je kunt het vergelijken met een rugbybal: de ene kromming is sterker dan de andere. Daardoor wordt het licht in verschillende richtingen anders gebroken. Het licht komt dan niet samen in één scherp punt op het netvlies.

Soms valt een deel van het beeld vóór het netvlies en een ander deel erachter. Daardoor ontstaat een wazig, vervormd of dubbel lijkend beeld.

Astigmatisme kan op zichzelf voorkomen, maar ook samen met bijziendheid of verziendheid.

Wat is het verschil met bijziendheid en verziendheid?

Bij bijziendheid zie je in de verte wazig. Het beeld valt dan vóór het netvlies. Een bril of contactlenzen met een minsterkte kunnen helpen.

Bij verziendheid zie je met name dichtbij wazig. Soms is ook kijken in de verte minder scherp. Het beeld valt dan achter het netvlies. Een bril of contactlenzen met een plussterkte kunnen helpen.

Bij astigmatisme wordt het licht niet in alle richtingen gelijk gebroken. Daardoor kun je op meerdere afstanden wazig of vervormd zien. In je brilvoorschrift staat dit vaak als cilindersterkte weergegeven.

Symptomen van astigmatisme

Astigmatisme geeft niet altijd klachten. Een kleine cilinderafwijking merk je soms nauwelijks. Als de afwijking groter is, kunnen klachten duidelijker worden.

Veelvoorkomende klachten zijn:

  • wazig zien dichtbij en veraf
  • vervormd of dubbel lijkend beeld
  • schaduw of rand om letters zien
  • moeite met kleine letters
  • vermoeide ogen
  • hoofdpijn na lezen of beeldschermgebruik
  • knijpen met de ogen om scherper te zien

Sommige mensen hebben ook meer last van schittering of lichtstrepen, bijvoorbeeld in het donker of bij koplampen. Bij kinderen kan astigmatisme opvallen doordat ze moeite hebben met lezen, snel moe worden tijdens schoolwerk of dicht op een boek of scherm gaan zitten.

Wie loopt risico?

Astigmatisme kan bij iedereen voorkomen. Het kan al op jonge leeftijd aanwezig zijn en komt soms vaker voor in families. Een kleine cilinderafwijking komt veel voor en hoeft niet altijd klachten te geven.

Bij kinderen is het belangrijk om klachten met zien serieus te nemen. Als een kind niet scherp ziet, kan dat invloed hebben op lezen, leren en de ontwikkeling van het zien. Astigmatisme kan ook samengaan met andere brilafwijkingen, zoals bijziendheid of verziendheid.

Soms ontstaat astigmatisme of verandert het door een andere oorzaak. Denk aan een litteken op het hoornvlies, een oogoperatie of een aandoening waarbij het hoornvlies dunner en kegelvormiger wordt. Dit heet keratoconus. Vooral als de cilindersterkte snel verandert, is verder onderzoek belangrijk.

TEKST

PERSOON

Door jouw donaties maken wij het verschil

Omdat iedereen wil blijven zien waar hij of zij van houdt, werkt het Oogfonds aan een toekomst waarin niemand meer slechtziend of blind wordt.

Doneer nu Hart Steun met tijd Pijl rechts

Diagnose stellen

Astigmatisme kan worden vastgesteld met een oogmeting. Daarbij wordt gemeten welke sterkte nodig is om het beeld scherp op het netvlies te krijgen.

Bij volwassenen kan een opticien of optometrist de ogen meten. Heb je klachten, verandert je sterkte snel of wordt het zicht niet goed met een bril of contactlenzen? Dan kan een optometrist de gezondheid van het oog verder beoordelen. Zo nodig word je verwezen naar de oogarts.

Bij kinderen is onderzoek extra belangrijk als er klachten zijn met zien, lezen of schoolwerk. Maak je je zorgen over het zicht van je baby, peuter of jonge kind? Bespreek dit met de jeugdarts van het consultatiebureau, de schoolarts of de huisarts. Zij kunnen beoordelen of verwijzing naar een orthoptist of oogarts nodig is.

Is je kind ouder en merk je dat lezen, schoolwerk of kijken op afstand moeite kost? Dan kan een oogmeting bij een opticien of optometrist een eerste stap zijn. Bij scheelzien, een vermoeden van een lui oog, snel veranderende brilsterkte of twijfel over de ontwikkeling van het zien is onderzoek door een orthoptist of oogarts belangrijk.

Behandeling van astigmatisme

Astigmatisme kan meestal goed worden gecorrigeerd met een bril of contactlenzen met een cilindersterkte. Deze correctie helpt om het licht weer goed op het netvlies te laten vallen. Daardoor wordt het beeld scherper.

Bij contactlenzen zijn soms speciale nodig. Deze heten torische contactlenzen. Ze corrigeren de cilinderafwijking. Niet elke contactlens is voor iedereen geschikt. Een optometrist of contactlensspecialist kan beoordelen welke lens past bij je ogen.

Soms kan een laserbehandeling of lensoperatie worden overwogen om minder afhankelijk te zijn van een bril of contactlenzen. Dit is niet voor iedereen geschikt. Een oogarts of gespecialiseerde refractiechirurg kan beoordelen wat mogelijk en verstandig is.

Als astigmatisme komt door een andere oorzaak, zoals keratoconus of een litteken op het hoornvlies, hangt de behandeling af van wat er precies aan de hand is.

Wat kun je zelf doen?

Heb je vaak wazig of vervormd zicht, vermoeide ogen of hoofdpijn na lezen of beeldschermgebruik? Laat dan je ogen meten. Loop niet door met klachten als scherp zien steeds meer moeite kost.

Deze adviezen kunnen helpen:

  • laat je brilsterkte regelmatig controleren
  • draag je bril of contactlenzen zoals geadviseerd
  • zorg voor goede verlichting bij lezen
  • neem pauzes bij lang lezen of beeldschermgebruik
  • laat kinderen beoordelen als ze moeite hebben met zien of lezen

Voor volwassenen is het verstandig om de brilsterkte ongeveer elke twee tot drie jaar te laten controleren, of eerder als je klachten krijgt. Bij kinderen hangt de controle af van de leeftijd, de sterkte en eventuele andere klachten. Volg daarin het advies van de orthoptist, optometrist of oogarts.

Neem contact op met je huisarts of optometrist als je zicht snel verandert, als een bril of contactlenzen niet goed helpen of als je klachten blijven terugkomen.

Leven met een oogklacht

Lees de persoonlijke verhalen van patiënten en hun naasten.

Onderzoek

Astigmatisme gerelateerde onderzoeken

Alle gerelateerde onderzoeken Pijl rechts

Help je mee zicht redden?

Elke donatie maakt een verschil in het leven van mensen met oogaandoeningen.

Doneer nu Hart Steun met tijd Pijl rechts